Làng gốm Thanh Hà – Nét đẹp hơn 500 năm giữa lòng Hội An
Th3
Nếu Làng gốm Bát Tràng được biết đến với vẻ đẹp tinh xảo và dòng men gốm đa dạng, thì làng gốm Thanh Hà lại mang một sắc thái hoàn toàn khác: mộc mạc hơn, giản dị hơn nhưng lại rất sâu lắng và giàu cảm xúc. Giữa không gian yên bình của Hội An, từng thớ đất, từng vòng xoay thủ công như kể lại câu chuyện hơn 500 năm của một làng nghề chưa từng mất đi bản sắc.
Bài viết này sẽ đưa bạn khám phá làng gốm Thanh Hà không chỉ bằng thông tin, mà bằng cả cảm nhận – để hiểu vì sao nơi đây vẫn luôn có một vị trí rất riêng trong lòng những người yêu gốm và yêu văn hóa Việt.
Giới thiệu tổng quan về làng gốm Thanh Hà
Tọa lạc bên sông Thu Bồn, làng gốm Thanh Hà chỉ cách Phố cổ Hội An khoảng 3km, rất thuận tiện để ghé thăm nhưng vẫn giữ được sự yên bình. Với hơn 500 năm lịch sử, nơi đây được xem như một bảo tàng sống gắn liền với thời kỳ hưng thịnh của Hội An.
Không ồn ào hay hào nhoáng, làng gốm mang vẻ đẹp mộc mạc, giản dị. Chính sự chân phương ấy lại tạo nên nét cuốn hút rất riêng, khiến bất cứ ai ghé qua cũng dễ dàng cảm nhận được hồn đất và tâm huyết của những người thợ gốm nơi đây.
Lịch sử hình thành và phát triển của Làng gốm Thanh Hà
Lịch sử của làng gốm Thanh Hà bắt đầu từ thế kỷ XVI, khi những cư dân từ Thanh Hóa, Nam Định di cư vào Nam và dừng chân lập nghiệp tại vùng đất bồi ven sông Thu Bồn. Nhờ vị trí thuận lợi, vừa gần sông vừa gần trung tâm giao thương, làng nhanh chóng hình thành và phát triển nghề gốm.
Trong thời kỳ hoàng kim của thương cảng Hội An, nơi đây trở thành trung tâm sản xuất gốm sứ sầm uất. Sản phẩm không chỉ phục vụ đời sống thường nhật mà còn được tiến vua, góp mặt trong nhiều công trình kiến trúc cung đình tại Huế, khẳng định vị thế và giá trị của nghề.
Trải qua nhiều biến động lịch sử, có thời điểm nghề gốm đứng trước nguy cơ mai một. Tuy nhiên, bằng tình yêu nghề và sự bền bỉ của các nghệ nhân, lửa lò vẫn luôn được gìn giữ, đưa làng gốm Thanh Hà trở thành một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầy tự hào.
Quy trình làm gốm truyền thống tại Thanh Hà
Để tạo ra một sản phẩm đúng chuẩn , người thợ phải trải qua một quy trình vô cùng khắt khe và tỉ mỉ, đòi hỏi sự kiên nhẫn tuyệt đối.
Lựa chọn và xử lý đất
Mọi thứ bắt đầu từ đất. Đất sét dùng để làm gốm phải là loại đất sét đặc biệt lấy từ lòng sông Thu Bồn. Đất có độ dẻo cao, mịn và ít tạp chất. Sau khi lấy về, đất được phơi khô, đập nhỏ, ngâm nước rồi lọc kỹ để loại bỏ cát sỏi. Công đoạn nhào trộn đất bằng chân là quan trọng nhất để tạo độ liên kết bền vững, giúp sản phẩm không bị nứt vỡ khi nung.
Tạo hình sản phẩm
Đây là công đoạn phô diễn kỹ thuật điêu luyện nhất của người nghệ nhân. Tại đây các nghệ nhân vẫn giữ vững kỹ thuật vuốt tay hoàn toàn trên bàn xoay thủ công.
- Kỹ thuật phối hợp nhịp nhàng: Thường cần hai người, một người đứng bằng một chân và dùng chân kia đẩy bàn xoay, người còn lại dùng đôi bàn tay khéo léo để tạo hình.
- Không sử dụng bàn xoay điện: Điều này làm nên giá trị độc bản. Mỗi sản phẩm dù cùng một loại nhưng sẽ có những nét riêng biệt, mang đậm dấu ấn cá nhân của người thợ.
Trang trí và nung gốm
Sau khi tạo hình, gốm được mang đi phơi nắng cho se lại rồi mới trang trí. Hoa văn ở đây rất đơn giản, thường là các hình vẽ mô phỏng đời sống thiên nhiên, chim muông hoặc các đường vạch ngang dọc mộc mạc.
Sản phẩm sau đó được đưa vào lò nung truyền thống. Nhiên liệu nung chủ yếu là củi khô. Người thợ phải canh lửa liên tục trong nhiều ngày đêm để đảm bảo nhiệt độ chuẩn xác, giúp gốm đạt độ chín và màu sắc như ý.
Đặc điểm nổi bật của gốm Thanh Hà
Khi đặt gốm Thanh Hà cạnh các dòng gốm sứ khác, bạn sẽ dễ dàng nhận ra những đặc tính độc bản:
- Màu sắc đặc trưng: Gốm thường có màu cam sáng, đỏ nâu hoặc nâu sẫm. Điểm đặc biệt là làng gốm Thanh Hà không sử dụng men tráng. Chính vẻ đẹp mộc của đất nung đã tạo nên sự sang trọng, cổ kính.
- Nhẹ và xốp: Cấu trúc gốm có độ thông thoáng cao, rất thích hợp để làm chậu cây hoặc niêu nấu cơm, giúp thực phẩm giữ được hương vị tự nhiên.
- Thân thiện môi trường: Với nguyên liệu 100% từ đất và củi, sản phẩm hoàn toàn an toàn cho sức khỏe người dùng.
- Thiết kế dân dã: Kiểu dáng thường tròn trịa, đầy đặn, mang hơi thở của đời sống nông thôn Việt Nam.
Các sản phẩm nổi bật của Làng gốm Thanh Hà
Sản phẩm của làng nghề rất đa dạng, phục vụ từ đời sống sinh hoạt đến nhu cầu tín ngưỡng và trang trí:
Đồ gia dụng: Những chiếc nồi đất kho cá, niêu cơm, chậu hoa hay lu đựng nước là những mặt hàng truyền thống lâu đời nhất.
Đồ trang trí: Đèn lồng gốm (một sự kết hợp giữa văn hóa đèn lồng Hội An và chất liệu gốm), các loại tượng linh vật, tượng nghệ thuật.
Quà lưu niệm: Những chiếc con thổi (tò he) hình các con vật ngộ nghĩnh là món quà mà bất cứ du khách nào đến cũng muốn sở hữu.
Xem thêm: Khám phá làng gốm Bàu Trúc và nét đẹp văn hóa Chăm
Trải nghiệm du lịch tại Làng gốm Thanh Hà
Nếu bạn có dịp đến Hội An, đừng chỉ đi dạo phố cổ mà hãy dành một buổi chiều tại đây để tận hưởng những trải nghiệm đáng nhớ.
Tham quan làng nghề
Bạn sẽ được tản bộ dưới những tán cây xanh mát, ngắm nhìn những gian hàng gốm bày biện ngay trước hiên nhà. Không gian yên bình, tiếng lạch cạch của bàn xoay và nụ cười hiền hậu của các cụ già làm nghề sẽ khiến tâm hồn bạn trở nên nhẹ nhàng lạ thường.
Tự tay làm gốm
Đây là hoạt động thú vị nhất. Dưới sự hướng dẫn tận tình của các nghệ nhân, bạn có thể tự tay nhào đất, xoay bàn và tạo ra một chiếc bát hay chiếc lọ nhỏ của riêng mình. Cảm giác đất sét mát lạnh giữa lòng bàn tay thực sự là một liệu pháp chữa lành hiệu quả.
Tham quan Công viên đất nung Thanh Hà
Được ví như thế giới thu nhỏ bằng đất nung, đây là công viên gốm lớn nhất Việt Nam. Tại đây, bạn sẽ kinh ngạc trước những mô hình kiến trúc nổi tiếng thế giới như Tháp nghiêng Pisa, Nhà hát Sydney hay Kim tự tháp… tất cả đều được tái hiện bằng chất liệu gốm đỏ của làng gốm Thanh Hà.
Kinh nghiệm du lịch Làng gốm Thanh Hà
Thời điểm vàng để ghé thăm
Việc chọn đúng thời gian sẽ quyết định 80% chất lượng ảnh check-in và cảm xúc của bạn tại làng gốm Thanh Hà:
- Sáng sớm (8h00 – 10h00): Đây là lúc các nghệ nhân bắt đầu đưa gốm ra phơi nắng. Những hàng dài gốm mộc trải đều dưới nắng sớm tạo nên khung cảnh cực kỳ ấn tượng.
- Chiều mát (Sau 15h00): Ánh nắng lúc này xiên qua những kẽ lá, rọi lên những bức tường gạch nung đỏ quạch, tạo nên sắc thái trầm mặc, cổ kính.
Cách di chuyển thuận tiện nhất
Làng gốm nằm bên bờ sông Thu Bồn, chỉ cách phố cổ Hội An khoảng 3km.
- Xe đạp: Lựa chọn lãng mạn nhất. Bạn có thể thong dong đạp xe qua những con đường làng xanh mướt để đến đây.
- Đường thủy: Bạn có thể thuê ghe nhỏ tại bến Bạch Đằng để đi ngược dòng sông Thu Bồn. Cảm giác cập bến bằng đường sông sẽ giúp bạn hình dung rõ nét cách mà thương cảng Hội An xưa kia giao thương gốm sứ.
- Xe điện/Taxi: Phù hợp cho nhóm bạn hoặc gia đình có người già và trẻ nhỏ, giá chỉ dao động khoảng 50.000 – 70.000 VNĐ.
Giá vé tham quan và quà tặng đi kèm
Hiện tại, giá vé vào cổng rất hợp lý:
- Người lớn: 35.000 VNĐ/vé.
- Trẻ em: 15.000 VNĐ/vé.
- Đặc quyền: Mỗi tấm vé không chỉ là thẻ thông hành mà còn giúp bạn có cơ hội nhận được một món quà nhỏ là chiếc con thổi (tò he đất) – biểu tượng âm thanh của làng nghề. Hãy nhớ hỏi người bán vé hoặc nghệ nhân để nhận phần quà này nhé!
Thưởng thức ẩm thực quanh làng
Sau khi dạo quanh làng, hãy ghé vào những quán nhỏ của người dân địa phương để thưởng thức:
- Mì Quảng/Cao lầu: Ngon và rẻ hơn hẳn trong phố cổ, hương vị đậm đà chất quê.
- Bánh bèo chén: Những chén gốm nhỏ đựng lớp bánh trắng ngần, ăn kèm nhân tôm thịt sền sệt là món ăn xế tuyệt vời.
- Nước mắm Thanh Hà: Nếu có điều kiện, hãy mua một ít nước mắm thủ công do người dân nơi đây ủ, vị thơm nồng nàn rất khác biệt.
Làng gốm Thanh Hà là nơi lưu giữ tinh hoa nghề gốm truyền thống hơn 500 năm. Từng sản phẩm mang vẻ mộc mạc, giản dị nhưng đầy tâm huyết của nghệ nhân. Ghé thăm làng, bạn sẽ cảm nhận được hồn đất, hồn người và giá trị văn hóa Việt, đồng thời có thể chọn cho mình một món quà ý nghĩa từ chính bàn tay thủ công nơi đây.
Thông Tin Liên Hệ
- Địa chỉ : 41 Trần Thái Tông, phường Tân Sơn, TP.HCM
- Email : giangnam.orina@gmail.com
- SĐT: 0911.729.839
- Website: https://giangnamorina.com/
